Keks – sprawdzony przepis

Zapraszam Cię do upieczenia domowego keksa – aromatycznego, pełnego bakalii ciasta, które pięknie pachnie i długo zachowuje świeżość. To wypiek idealny na święta, rodzinne spotkania i na podróż. Z tym przepisem przygotujesz pewny, sprawdzony keks z bakaliami, który zawsze się udaje, nawet jeśli pieczesz rzadko.

Składniki

• 200 g miękkiego masła
• 120 g cukru pudru
• 1 opakowanie cukru wanilinowego (ok. 8–10 g)
• 4 duże jajka
• szczypta soli
• 300 g mąki pszennej tortowej
• 2 łyżeczki proszku do pieczenia
• 50 g rodzynek
• 50 g suszonej żurawiny lub fig
• 50 g suszonych moreli
• 50 g suszonych daktyli
• 50 g obranych migdałów (całych lub słupków)
• 50 g kandyzowanej skórki pomarańczowej
• skórka starta z 1 dobrze umytej pomarańczy
• 5 łyżek mleka
• odrobina masła i bułki tartej lub papier do pieczenia – do przygotowania formy

• 2 łyżki soku z pomarańczy lub cytryny – do lukru
• około 2/3 szklanki cukru pudru – do lukru
• dodatkowo garść kandyzowanej skórki pomarańczowej lub migdałów – do dekoracji wierzchu (opcjonalnie)

Składniki wystarczą na keks o wadze około 1–1,1 kg, pieczony w foremce keksowej o wymiarach mniej więcej 11 x 25 cm, co daje około 10 porcji.

Sposób wykonania

1. Przygotowanie składników
   Wyjmij masło i jajka z lodówki z odpowiednim wyprzedzeniem, aby osiągnęły temperaturę pokojową. Masło powinno być miękkie, łatwo poddające się ucieraniu. Foremkę keksową wyłóż papierem do pieczenia lub dokładnie wysmaruj masłem i wysyp bułką tartą. Piekarnik rozgrzej do 190°C, funkcja góra–dół.
2. Przygotowanie bakalii
   Morele, daktyle, ewentualnie figi pokrój w drobną kostkę. Migdały możesz pozostawić w całości lub z grubsza posiekać, jeśli wolisz mniejsze kawałki w cieście. Wszystkie bakalie – rodzynki, żurawinę lub figi, morele, daktyle, migdały i kandyzowaną skórkę pomarańczową – włóż do miski i lekko wymieszaj. Na tym etapie możesz je delikatnie oprószyć 1–2 łyżkami mąki (odjąć z odmierzonej ilości), co pomoże im równomiernie rozłożyć się w cieście, bez opadania na dno.
3. Ucieranie masła z cukrem
   Do dużej miski włóż miękkie masło. Dodaj cukier puder oraz cukier wanilinowy. Ubijaj mikserem na wysokich obrotach przez około 7 minut. Masa powinna stać się bardzo jasna, puszysta i wyraźnie zwiększyć swoją objętość. Dobre ubicie masła z cukrem jest jednym z najważniejszych etapów, dzięki temu keks będzie delikatniejszy i lepiej wyrośnie.
4. Dodawanie żółtek
   Oddziel białka od żółtek. Żółtka dodawaj do maślanej masy pojedynczo. Po każdym dodaniu miksuj krótką chwilę, aż żółtko dokładnie połączy się z masą. Ucieraj tak długo, aż otrzymasz gładki, jednolity krem bez grudek.
5. Ubijanie białek
   Białka przełóż do czystej, suchej miski, dodaj szczyptę soli i ubij mikserem na sztywną pianę. Piana jest gotowa, gdy po odwróceniu miski nie spływa oraz tworzy wyraźne, błyszczące „stożki” na końcówkach trzepaków. Nie ubijaj jej jednak zbyt długo, aby nie stała się sucha i trudna do połączenia z ciastem.
6. Łączenie suchych składników z bakaliami
   W osobnej misce wymieszaj mąkę pszenną z proszkiem do pieczenia. Dodaj startą skórkę z pomarańczy oraz przygotowane bakalie. Całość dokładnie wymieszaj, tak aby owoce i migdały dobrze obtoczyły się w mące. Zapobiegnie to ich sklejaniu się w jedną grudkę i sprawi, że w gotowym keksie będą równomiernie rozmieszczone.
7. Przygotowanie ciasta
   Do miski z maślaną masą i żółtkami wsyp suchą mieszankę mąki z bakaliami. Dolej 5 łyżek mleka. Zacznij mieszać całość łyżką lub silikonową szpatułką. Rób to spokojnie, tylko do połączenia składników. Na tym etapie ciasto będzie gęste, co jest normalne w przypadku tradycyjnego keksa ucieranego.
8. Dodawanie piany z białek
   Do gęstego ciasta dodaj najpierw około 1/3 ubitej piany. Delikatnie wymieszaj szpatułką, wykonując ruchy od dołu do góry. Kiedy piana wstępnie rozluźni masę, dodaj kolejną część i ponownie wymieszaj. Na końcu wmieszaj ostatnią porcję piany. Pracuj spokojnie, aby piana nie opadła całkowicie. Takie łączenie sprawi, że keks będzie bardziej puszysty, ale nadal dość treściwy i wilgotny.
9. Przekładanie masy do formy
   Gotowe ciasto przełóż do przygotowanej keksówki. Wyrównaj powierzchnię łyżką lub szpatułką. Możesz delikatnie „przeciągnąć” środek ciasta ku dołowi, tworząc lekki rowek – dzięki temu keks pęknie bardziej równomiernie na środku podczas pieczenia.
10. Pieczenie
    Wstaw formę do nagrzanego piekarnika na środkową półkę. Piecz w temperaturze 190°C przez około 40–45 minut, aż do tzw. suchego patyczka. Po mniej więcej 35 minutach możesz lekko uchylić piekarnik i szybko sprawdzić stan wypieczenia, wbijając w środek ciasta drewniany patyczek. Jeśli po wyjęciu jest suchy, bez śladów surowego ciasta, keks jest gotowy. Jeśli patyczek ma wilgotne okruszki, dopiecz jeszcze kilka minut.
11. Studzenie keksa
    Po upieczeniu wyjmij formę z piekarnika i odstaw na kilka minut. Następnie ostrożnie wyjmij keks z keksówki. Najłatwiej jest chwycić za brzegi papieru do pieczenia. Jeśli używałeś masła i bułki tartej, delikatnie obróć formę i wyłóż ciasto na kratkę. Keks powinien całkowicie wystygnąć przed lukrowaniem, aby lukier równo się rozprowadził i nie spłynął.
12. Przygotowanie lukru
    Do małego rondelka lub miseczki wlej 2 łyżki soku z pomarańczy lub cytryny. Lekko podgrzej sok (ma być ciepły, nie gorący), zdejmij z ognia, a następnie wsyp cukier puder. Mieszaj energicznie, aż powstanie gęsty, gładki lukier bez grudek. W razie potrzeby dodaj odrobinę więcej cukru pudru, jeśli lukier jest zbyt płynny, albo kilka kropel soku, jeśli wyszedł za gęsty.
13. Wykończenie i dekoracja
    Wystudzony keks ułóż na kratce lub desce. Polej go równomiernie gęstym lukrem, pozwalając, aby delikatnie spływał po bokach. Wierzch możesz od razu udekorować dodatkową kandyzowaną skórką pomarańczową, migdałami lub drobno posiekanymi orzechami. Lukier szybko zastyga, tworząc chrupiącą, błyszczącą warstwę, która pięknie podkreśla świąteczny charakter ciasta.

Dodatkowe wskazówki i informacje

Keks to ciasto, które świetnie smakuje od razu po upieczeniu, ale jeszcze lepsze jest następnego dnia. Struktura ciasta stabilizuje się, a bakalie mają więcej czasu, aby oddać swój aromat. Idealnie nadaje się na świąteczny stół oraz jako słodki zapas na wyjazd – odpowiednio zapakowany nie wysycha zbyt szybko i pozostaje smaczny przez kilka dni.

Do przygotowania możesz wykorzystać różne bakalie, zależnie od tego, co akurat masz w domu:

• migdały można zastąpić orzechami włoskimi lub pekan
• żurawinę możesz wymienić na suszone figi lub śliwki
• część rodzynek da się zamienić na daktyle lub suszone morele

Jeżeli lubisz aromat alkoholu w ciastach, część rodzynek da się wcześniej namoczyć w rumie lub innym ulubionym trunku. Wystarczy zalać je alkoholem na kilka godzin, a nawet na całą noc. Przed dodaniem do ciasta dobrze jest odsączyć nadmiar płynu. Dzięki temu rodzynki będą miękkie, pełne smaku i wyjątkowo aromatyczne.

Keks najlepiej kroić ostrym, ząbkowanym nożem, gdy jest całkowicie wystudzony. Sprawdzi się:

• jako dodatek do kawy lub herbaty
• na świątecznym stole razem z piernikiem i makowcem
• jako ciasto „na wynos” – na wycieczkę, w podróż, na ferie zimowe

Poniżej znajdziesz orientacyjne wartości odżywcze klasycznego keksa z bakaliami na 100 g ciasta (bez dekoracji czekoladą):

Dla najlepszego efektu przechowuj keks zawinięty w papier do pieczenia i folię lub w szczelnym pojemniku. Dzięki temu zachowa świeżość, aromat i wilgotność przez kilka dni, a Ty możesz spokojnie upiec go nawet 2–3 dni przed planowanym podaniem.